Film i telewizja należą do podstawowych i najbardziej znamiennych elementów kultury XX wieku, warunkują bowiem wraz z pozostałymi masowymi środkami komunikowania (albo: środkami masowego przeka­zu informacji, albo: środkami masowego oddziaływania), tj. prasą i radiem, nowy upowszechniony typ kultury, tzw. kulturę masową. Za A. Kłoskowską, wybitnym znawcą tej problematyki, której nauka o kulturze wiele zawdzięcza, przyjmujemy tu węższą definicję kultury, obejmującą nie wszystkie czynności i przedmioty będące wytworami dzia­łalności ludzkiej — jak to ujmuje globalna, antropologiczna koncepcja kultury — lecz tylko te, które służą zaspokojeniu tzw. dowolnych potrzeb ludzkich, tj. potrzeb estetycznych, poznawczych, oraz tych, które bywają nazywane rekreacyjnymi — potrzeb wypo­czynku i rozrywki. Potrzeby te nie są tak kategoryczne jak podstawowe, elementarne potrzeby zaspokajania głodu, ochrony przed zimnem itp., ale powstają wszędzie na gruncie zorganizowanego życia ludzkiego. Wyróżnia­jący tę kulturę przymiotnik „masowa" należy rozumieć jako wyznacznik przede wszystkim ilościowy. Jak stwierdza A. Kłoskowską, ,,o kulturze masowej można mówić tylko wtedy, gdy identyczne treści i analogiczne elementy kultury są w zbliżonym czasie przedmiotem recepcji wielkich mas ludzi, a więc kiedy te same lub bardzo podobne treści kultury jedno­cześnie docierają do wielkich mas ludzi". Konstytuują masowy typ kultury dwa ściśle ze sobą sprzężone wa­runki: warunek natury demograficzno-społecznej i warunek natury tech­nicznej. Jest bowiem kultura masowa związana ze społeczeństwem prze­mysłowym, odpowiada potrzebom mieszkańców wielkich aglomeracji przemysłowych jako następstwo procesów industrializacji i urbanizacji XIX i XX wieku. Warunkuje też ją — powtarzamy — materialne wy­posażenie w techniczne środki komunikowania, wśród których kino i te- 24 lewizja są najbardziej charakterystyczne i ważkie, bo wprowadzające nowy s y s t e m komunikacji audiowizualnej.. O miejscu oraz roli filmu i telewizji w kulturze decydują przede wszystkim ich właściwości fizykalne, techniczne, wynikające z samej istoty obu wynalazków, tj. ich właściwości jako: 1. technicznych środków reprodukcji (odtwarzania lub — mniej ściśle — powielania). Decyduje też rodzaj i zasięg funkcji, jakie spełniają będąc za­równo: masowymi środkami komunikowania, jak również, choć nie zawsze, nową sztuką ruchomego obrazu połączonego z dźwię­kiem. Tu wypadnie też od razu powiedzieć, że twórczość filmową i tele­wizyjną można podzielić na: a. stosowaną (albo użyteczną), obejmującą różne formy informacji i publicystyki, nauczania i popularyzowania wiedzy, oraz b. widowiskową, będącą formą masowej rozrywki i źródłem doznań estetycznych — i do tej grupy należy właśnie ten dział kina, który nazywamy sztuką, i ten dział telewizji, który nazywamy telewizją ar­tystyczną. Trzeba tu również wyjaśnić, że mówiąc o telewizji mamy na myśli telewizję programową należącą do systemu tzw. łączności rozsiewczej.